والدین باید مسئولیت تربیت فرزندان خود را بپذیرند. پیامبر (ص) فرموده اند: «بچه ها آینه رفتار شما هستند» پس اگر فرزند شما در تحصیل و تربیت دچار مشکل می شود. کسی را مقصر ندانید، از خودتان سلب مسئولیت نکنید و نگویید مقصر دیگران هستند. بعضی از خانواده ها اگر فرزندان شان بد تربیت شوند؛ سعی می کنند، جامعه یا مدرسه را مقصر جلوه دهند. دیگران را مقصر بد تربیتی فرزند خود ندانید، شما در منزل بوده اید، شما با همسر تان بر خورد داشته اید، این شمایید که در برابر رفتار فرزند تان عکس العمل نشان داده اید. کودکی که نود درصد از اوقات شبانه روزی خود را در کنار پدر و مادر سپری می کند، چه کسی می توانسته است روی او تاثیر گذار باشد؟ مطمئن باشید اگر دیگران روی فرزند شما تاثیر گذاشته اند، زمینه و بستر آن را خود شما فراهم کرده اید.

 اولین نشانه موفقیت بچه ها در مدرسه، مطالعه در خانه است. برای این که بچه ها در خانه مطالعه کنند، باید یک الگوی رفتاری داشته باشند (بر اساس اصل تئوری محیط غنی)، اگر والدین کتاب بخوانند، احتمالاً فرزندان شان نیز اهل خواندن می شوند، اگر والدین اهل مطالعه نباشند، احتمالاً فرزندان شان نیز اهل مطالعه نخواهند شد. به نظر این بچه ها خواندن فعالیتی است که صرفا به مدرسه مربوط می شود. پس خیلی ساده است، اگر می خواهید فرزندتان در مدرسه موفق باشد و اگر می خواهید به مطالعه عشق بورزد، اگر می خواهید فرزندتان را کتاب خوان بار بیاورید، خودتان باید مطالعه کنید. در ضمن وقتی با صدای بلند کتاب می خوانید به بچه ها می فهمانید که برای کتاب ارزش و اهمیت قائلید و کتاب خواندن بخش مهمی از تعاملات خانوادگی شما را تشکیل می دهد.

 سعی کنید با اعتماد و احترام کامل، درس خواندن و برنامه ریزی درسی را به فرزند نوجوان خود بسپارید، به طور مرتب به فرزندان خود، استعداد های ذاتی، توانایی برای مسئولیت پذیری، هوش و ذکاوت طبیعی و توانمندی های خاص و فوق العاده اش را گوشزد کنید. طوری با آن ها رفتار کنید که گویی هم اکنون مسئولیت پذیر، قابل احترام و ارزشمند هستند. سعی کنید فرزندان خود را با جریان ممتدی از پیام های مثبت حمایت کنید، تا به آن ها اثبات شود که چقدر دوست شان دارید، و به توانایی هایشان ایمان دارید.

 مطمئن شوید که فرزندتان را برای سخت کوشی و موفق بودن، تشویق می کنید و پاداش می دهید. تمام بچه ها نیاز دارند تا بدانند چه زمانی موفق عمل می کنند. به خاطر داشته باشید که همیشه پاداش، به معنای گرفتن پول یا امتیازات نیز گاهی فقط گفتن این که «به تو افتخار می کنم» با توجه به تلاش های او در مورد کارش تقویت کننده است.

با فرزندان خود در مورد علایق شغلی آن ها و این که مدرسه چه ارتباطی با شغل دارد صحبت کنید. در مورد علاقه مندی ها و چیز هایی که دوست دارد، با فرزند تان صحبت کنید.

 اگر به فرزند تان نشان بدهید که از خواندن لذت می برید، آن ها نیز می توانند از الگوی شما تقلید کنند، اما اگر به آن ها نشان بدهید که خواندن صرفاً یک تکلیف است که باید انجام شود و صرفاً به کارهای درسی مربوط می شود، یا باید برای جلب رضایت شما بخوانند، فرزندان تان را از تجربه لذت درونی خواندن محروم می کنید. اگر چنین کنید فرزندان تان در نهایت هنگام خواندن چنان تنش خواهند داشت که نتوانند با خواندن به آرامش دست یابند و هرگز به خواندن عشق نخواهند ورزید. (بچه ها هرگز به راحتی به نصیحت بزرگ تر ها گوش نمی دهند، اما هرگز اتفاق نیفتاده است که از آن ها تقلید نکنند.)

همیشه شنونده گلایه ها، ناراحتی ها، اعتراضات و نگرانی های فرزند نوجوان خود باشید.

فرزندان خود را با توجه به علم و دانش خود محدود نکنید، زیرا آن ها در عصر دیگری تولد یافته اند.

به فرزندان خود اعلام کنید که روش درس خواندنش را به مسئولین مدرسه اطلاع رسانی می کنید. (البته با لحنی مهربانانه و صمیمی، ولی کاملا جدی).

همچنین اطلاعات دقیقی را که از فعالیت های فرزند خود در مدرسه (هم نقاط قوت و هم نقاط ضعف) کسب می کنید با فرزند خود در میان بگذارید. (البته بدون بحث و نصیحت کردن های افراطی) فقط بدین منظور که بداند شما در جریان کامل هستید. بدین شکل به او یاد آور می شوید که رضایت درسی و اخلاقی مدرسه برای شما اهمیت بسیار دارد.

 سعی کنید تا جایی که ممکن است، حل مشکلات و مسایل ایجاد شده میان فرزند تان با مسئولین مدرسه، دبیران و یا دوستانش را به خودش واگذار کنید و شما کمک های کاملا محرمانه و غیر مستقیم داشته باشید. این واگذاری مسئولیت های شخصی به فرزندان هر چند در ابتدا کمکی دشوار به نظر می رسد، ولی به تدریج با حمایت غیر مستقیم شما باعث افزایش اعتماد به نفس اجتماعی فرزند تان خواهد شد.

 فرزندان شما در مورد نشان دادن احساس خویش نسبت به مدرسه به شما والدین عزیز، متکی هستند، پس وقتی پدری می گوید «من همیشه به مدرسه علاقه مند بودم و مدرسه در مسایل شغلی و زندگی خیلی به من کمک کرد.» به طور غیر مستقیم احساس مثبت و لذت بخشی نسبت به مدرسه در فرزند او ایجاد می شود.

 کمک کنید تا فرزندان شما از همان ابتدا عادت کنند تا برای انجام هر کاری، تمرکز حواس داشته باشند. توجه کافی به هر امری در حقیقت یک عادت برای تفکر است که نتایج درخشانی در داخل و خارج مدرسه برای فرزند شما به دنبال داشته و در پیش گیری از حوادث، بهبود مطالعه، روش صحیح نشستن در کلاس و انجام صحیح تکالیف نقش موثری دارد. اگر استعداد های ویژه ای مانند علاقه مندی و استعداد نسبت به آثار هنری یا فنی و امور ورزشی در فرزندان شما وجود دارد، سعی کنید آن ها را تا جایی که به نمرات مدرسه و توانایی های تحصیلی آن ها ضرری نمی زند، تشویق کنید.

- داشتن نور کافی و مناسب.

- استفاده از رنگ های شاد و روشن در رنگ آمیزی دیوارها و سایر وسایل کلاس با توجه به دوره ی تحصیلی و جنسیت دانش آموزان.

- داشتن تابلو اعلانات مخصوص کلاس.

- ظاهر آراسته و لباس منظم و تمیز معلم.

- پرهیز از سخت جلوه دادن مطالب درسی.

- توجه به استقلال و تفاوت های فردی دانش آموزان.

- گذشت و چشم پوشی از اشتباهات دانش آموزان و پرهیز از آمریت و اندرزگویی فراوان.

- دور کردن احساس ناامیدی از دانش آموزان.

- تقویت نکات قوت و جنبه های مثبت دانش آموزان.

- پرهیز از سرزنش خانوادگی و فرهنگی دانش آموزان.

- اهمیت دادن به تک تک دانش آموزان در عمل.

- پرهیز از هر گونه کینه ورزی با دانش آموزان.

- پرهیز از جداسازی کلاس درس دانش آموزان ضعیف و کم حوصله از دانش آموزان قوی و زرنگ.

- پرهیز از جبهه گیری در برابر دانش آموزان.

- توجه بیش تر به خواسته های دانش آموزان.

- پرهیز از تک محوری (معلم محوری یا دانش آموز محوری).

- استفاده از شوخ طبعی و مزاح به اندازه ی مناسب و به جا و به موقع. باید توجه داشت که شوخ طبعی و مزاح با ریشخند، متلک و تمسخر تفاوت دارد. شیوه ی اول مجاز است و به جو مثبت کلاس درس کمک می کند، ولی شیوه ی دوم منفی و بازدارنده ی تفکر و تعمق ذهنی است. به طور کلی شوخ طبعی و مزاح نباید شخصیت و وقار معلم را زیر سؤال ببرد.

- نوشتن سخنانی دل پذیر و آموزنده از بزرگان علم و ادب در حیاط مدرسه.

- داشتن تابلو اعلانات بزرگ و زیبا برای مطالبی که تا حصول نتیجه ی لازم، دانش آموزان به آن مطالب مراجعه و توجه داشته باشند.

- تبدیل حیاط مدرسه به فضایی سرسبز و دارای باغچه و گل و گیاه و درخت.

- اجرای برنامه های آموزشی و تربیتی مدرسه با مشارکت و نظرخواهی از عوامل ذی نفع.

- برگزاری و مدیریت برنامه های مراسم آغازین (صبح گاه) و زنگ های تفریح با روش های متنوع و شاد و مناسب.

- تقدیر و تشکر از معلمان، همکاران و یا دانش آموزانی که خدمات شایسته و به موقع انجام می دهند.

- احترام به تمام نظرات، پیشنهادها و راهکارهایی که برای حل مسائل مدرسه ارائه می شوند.

- جویا شدن نظرات و پیشنهادهای عوامل اجرایی و آموزشی مدرسه از طریق برگزاری جلسات شورای معلمان و شورای مدرسه و جویا شدن نظرات دانش آموزان از طریق برگزاری جلسات شورای دانش آموزی و جلسات انجمن های علمی – ورزشی، برای غنی سازی جو عاطفی و روحی در محیط مدرسه.

- برگزاری مسابقات ورزشی دوره ای، متناسب با سن و سال و جنسیت دانش آموزان.

- برگزاری مسابقات فرهنگی و هنری در بخش های متنوع با همکاری دانش آموزان.

- استفاده از منابع مادی، مالی و انسانی در جهت شاداب سازی جو عاطفی و روحی حاکم بر مدرسه.

- شاداب سازی جو عاطفی و روحی حاکم بر مدرسه هنگام برگزاری امور فوق برنامه مثل بازدیدهای علمی، آموزشی، زیارتی و سیاحتی.

- استفاده از فرصت ها، موقعیت ها، مناسبت ها و اعیاد ملی و مذهبی در جهت غنی سازی جو عاطفی و روحی حاکم بر مدرسه.

در اینجا وظیفه والدین است که با آرامش و برنامه‌ریزی به فرزندان خود بیش از پیش کمک کنند. البته هر چه این بچه‌ها کوچک‌تر باشند، نقش والدین نیز مهم‌تر است. آنها باید محیطی آرام و به دور از تنش ایجاد کرده و به آرامش فکری فرزندشان کمک کنند. همچنین باید نسبت به خواب و تغذیه او نیز دقت داشته و مواد غذایی مورد نیاز را فراهم کنند.

يك انتخاب درست
تحقيقات نشان مي دهد يك ازدواج مناسب براي كودكان و نوجوانان چنين خانواده هايي فوايد زير را به همراه دارد:
1- احتمال بيشتري وجود دارد كه آنها به دانشگاه بروند.
2- احتمال بيشتري وجود دارد كه آنها ازنظر تحصيلي موفق باشند.
3- آنها از نظر فيزيكي سالم تر هستند.
4- آنها ازنظر اقتصادي وضعيت بهتري دارند.
5- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها دست به خودكشي بزنند.
6- آنها ناهنجاري هاي رفتاري كمتري در مدرسه بروز مي دهند.
7- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها قرباني خشونت هاي فيزيكي شوند.
8- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها در دام اعتياد گرفتار شوند.
9- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها رفتار بزهكارانه را درپيش بگيرند.
10- آنها رابطه بهتري با مادران و پدران خود دارند.
11- احتمال كمي وجود دارد كه آنها پس از ازدواج طلاق بگيرند.
12- احتمال كمتري وجود دارد كه ازنظر اخلاقي دچار مشكل شوند.
13- احتمال كمتري وجود دارد كه به بيماري هاي مقاربتي مبتلا شوند.
14- احتمال كمتري وجود دارد كه دچار فقر شوند.
زنان
تحقيقات نشان مي دهد كه ازدواج موفق براي زنان تأثيرات مثبت زير را دارد:
1- آنها از رابطه رضايت بخشي بهره مند مي شوند.
2- آنها ازنظر احساسي سالم تر هستند.
3- آنها شرايط مالي بهتري دارند.
4- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها قرباني خشونت و ساير جرايم شوند.
5- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها اقدام به خودكشي كنند.
6- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها به مواد مخدر روي بياورند.
7- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها در فقر بمانند.
8- آنها رابطه بهتري با كودكان خود دارند.
9- آنها ازنظر فيزيكي سالم تر هستند.
مردان
براساس تحقيقات انجام شده ازدواج موفق برروي مردان نيز تأثيرات مثبت زيادي دارد:
1- آنها عمر طولاني تري دارند.
2- آنها ازنظر فيزيكي سالم تر هستند.
3- آنها ازنظر مالي وضعيت بهتري دارند.
4- آنها ازنظر شغلي ثبات بيشتري دارند.
5- آنها از درآمد بالاتري برخوردارند.
6- آنها ازنظر اقتصادي سالم تر هستند.
7- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها به مواد مخدر گرايش پيدا كنند.
8- آنها رابطه بهتري با فرزندان خود دارند.
9- آنها رابطه عاطفي بهتري با همسرشان دارند.
10- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها درگير جرايم خشونت آميز شوند.
11- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها به بيماري هاي مقاربتي دچار شوند.
12- احتمال كمتري وجود دارد كه آنها به خودكشي مبادرت كنند.
جوامع
جوامعي كه درصد بالايي از جمعيت آنها ازدواج موفق دارند از فوايد زير سود مي برند:
1- جمعيت شهروندان سالم (ازنظر فيزيكي و احساسي) چنين جوامعي زيادتر است.
2- شهروندان اين جوامع ازنظر تحصيلي در وضعيت بهتري هستند.
3- در اين جوامع ميزان خشونت خانوادگي پائين تر است.
4- در اين جوامع آمار جنايت پايين تر است.
5- در اين جوامع ميزان جرايم جوانان كمتر است.
6- در اين جوامع خانواده هاي بيشتري داراي خانه مستقل هستند.
7- در اين جوامع ميزان مهاجرت پايين تر است.
8- در اين جوامع وضعيت مالكيت بهتر است.